1. Strona Główna
  2. >
  3. 9. Linie kolejowe
  4. >
  5. 9.9. Zieleniec – Rudnica – Sulęcin

9.9. Zieleniec – Rudnica – Sulęcin

9-9_baner_sulecin_rudnica

Północną krawędzią pradoliny Warty wznoszącą się łańcuchem pagórków ponad dno jej doliny biegnie kolejowy szlak oddany do eksploatacji w 1857 roku. Jest to linia Pruskiej Kolei Wschodniej, biegnąca trasą Berlin – Kostrzyn n/Odrą – Gorzów Wlkp. – Piła i dalej. Fragmentem tej linii kolejowej jest eksploatowany do dziś dwutorowy szlak łączący Kostrzyn n/Odrą przez Witnicę z Gorzowem Wlkp. Równolegle do tej trasy po południowej stronie Warty, terenem poprzecinanym potokami i rzeczkami prowadzi druga jednotorowa linia kolejowa, która łączy Kostrzyn n/Odrą z Gorzowem Wlkp. inną trasą. Chociaż linia nigdy nie spełniała roli głównej, jej budowa była niezbędna. Należy, więc szlak poznać z uwagi na jego bogatą historię. Tor budowano od stacji Gorzów Zieleniec (dawniej Koniawa) do Rudnicy. Odcinek Gorzów Wlkp. – Gorzów Zieleniec, to fragment wybudowanej w 1896 roku linii biegnącej w kierunku południowo – wschodnim do Skwierzyny. Ze stacji Gorzów Zieleniec w kierunku zachodnim pociąg zdążał do stacji Rudnica. Pokonywał 13-to kilometrowy odcinek linii kolejowej stanowiący fragment pierwotnie prowadzącej do Sulęcina, o której rzadko się już wspomina.

Etapy zmiany roli stacji Rudnica. Pierwszy widok przedstawia ją na linii Zieleniec - Sulęcin. Drugi etap powiększa jej rolę, po dobudowaniu kolei prywatnej z Krzeszyc. Trzeci etap mówi już o jej ostatecznym kształcie, to jest połączeniem kolei państwowej i prywatnej w Rudnicy i likwidacją w 1945 trasą do Sulęcina.

O jej przebiegu można wyczytać jedynie na przedwojennych mapach niemieckich i powojennych polskich. Ta zapomniana dziś trasa biegnąca od Gorzowa Wlkp. przez stację Gorzów Zieleniec, Rudnicę, Lubniewice do Sulęcina, została oddana do użytku w 1912 roku. Plan budowy był już przygotowany w 1897 roku. Od Rudnicy linia biegła w kierunku południowym skręcając na ósmym kilometrze wzdłuż rzeki Lubiewki lekko na wschód do Jarnatowa. Tor położony jest w pasie piasków wydmowych, uformowanych w szeregi wysepek porośniętych zwartym obszarem leśnym. Obszar wydmowy kończył się na grupie jezior. Przesmykiem pomiędzy jeziorem Lubiąż i Lubniewko linia wąską wstążką z północnego wschodu biegła do stacji Lubniewice. Zachował się tu budynek stacyjny i wieża ciśnień (nieczynne od 1945 roku). W Lubniewicach poza innymi ciekawymi obiektami, malowniczo na małym półwyspie nad jeziorem położony jest zamek, z którego roztacza się niepowtarzalny widok. Dalej w kierunki południowo – zachodnim pociąg dojeżdżał do stacji Glisno a dalej łukiem po pokonaniu 4,5 km wjeżdżał na linię Międzyrzecz – Sulęcin – Rzepin, aby dotrzeć od strony wschodniej do docelowej stacji Sulęcin.

Galeria - Mapki wybranych okolic

Galeria - Rozkłady jazdy

Etap budowy z 1912 roku, gdy linia Zieleniec - Rudnica już istniała (oddana w 1920) a tor kolei prywatnej dochodził tylko do Krzeszyc - wybudowany ze Słońska w 1906 roku
Rok 1915. Linia z Krzeszyc, oddzielnym dworcem - peronem dołączyła już do Rudnicy, dominującą koleją był tu odcinek Zieleniec - Sulęcin.
Po 1945 roku, Tor od strony Chyrzyna, połączono w Rudnicy z trasą z Zieleńca. Kierunek do Sulęcina, został wyłączony z ruchu i zapomniany. W rudnicy, podczas relacji od strony Chyrzyna do Zieleńca i w drodze powrotnej, musiano obracać parowóz - objeżdżał skład.
Rok 1987. Tu już uproszczono przejazd, pomijając dawne zabudowania stacji Rudnica, adoptując mały budynek z zabudowań stacyjnych na przystanek. Jednocześnie całkowicie zamknięto wjazd na stary dworzec od strony Chyrzyna. Z kierunku Zieleńca na stary dworzec w Rudnicy wjeżdżał tylko pociąg towarowy, jako na bocznicowy, obsługa pociągu miała przy sobie urządzenia kluczowe do przekładania rozjazdów.
Ogólny widok zmiany roli stacji Rudnica i linii Zieleniec - Sulęcin, która w 1945 roku, została podzielona, dołączona do kolei prywatnej, tworząc połączenie Zieleniec - Chyrzyno. Odcinek Rudnica - Sulęcin, odszedł w zapomnienie.

Obok widzimy rolę stacji Rudnica do i od 1945 roku. W latach 1912 – 1945 połączenie Gorzów Zieleniec – Rudnica (po lewej na zielono), stanowiło oddzielną, państwową kolej od doprowadzonego w 1915 roku odcinka Chyrzyno (Kostrzyn) –Słońsk – Krzeszyce – Rudnica (po lewej na czerwono). Były dwie niezależne ładownie. Po 1945 roku utworzono bezpośrednie połączenie Zieleniec – Chyrzyno – Kostrzyn/O (po prawej na zielono), łącząc fragment kolei powstałej w 1912 roku z tą dołączoną prywatną w 1915 roku. Odcinek Rudnica – Kniazin – Sulęcin został zapomniany (na czerwono po prawej).

W miejscu łączenia się obu linii znajdował się posterunek odgałęźny Kniazin. Linię Gorzów Wlkp. – Sulęcin wg rozkładu jazdy z 1944/1945 obsługiwały 3 pociągi w jedną i 3 w drugą stronę, ze średnim czasem jazdy 2,5 godziny. Odcinek linii Rudnica –Sulęcin o długości 23 km w 1945 roku został zamknięty.
o roku 1945 ta wkomponowana w krajobraz żelazna droga, pomimo rodzących się zamiarów i dobrych intencji podyktowanych lokalnymi potrzebami, nigdy już nie była uruchomiona. Zamierzeń nigdy nie zrealizowano, gdyż o jej losie decydowano pod koniec lat 80-tych, w dobie likwidacji istniejących, użytkowanych i wyremontowanych linii. Tak ten żelazny szlak odszedł w zapomnienie a pamiętają go i wspominają tylko kolejarze emeryci. Wracając do jednotorowej, eksploatowanej do 1992 roku linii Gorzów Wlkp. – Kostrzyn n/Odrą trzeba wyjaśnić, jak ważną rolę dla ruchu przed i po 1945 roku spełniała stacja Rudnica. Docierały do niej pociągi z dwóch kierunków: państwowej przedwojennej linii Gorzów Zieleniec – Rudnica – Sulęcin i prywatnej od zachodu z Chyżyna przez Słońsk, Krzeszyce. Po odcięciu linii do Sulęcina układ torów na stacji Rudnica pozostał niezmieniony, więc pociągi jadące z Gorzowa Wlkp. do Kostrzyna n/Odrą i z powrotem zmieniały kierunek jazdy. Po odcięciu linii sulęcińskiej, na stacji Rudnica pozostało torowisko w kształcie litery ‘’Y“, co służyło manewrom związanym ze zmianą kierunku jazdy pociągów. W drugiej połowie lat 80-tych, dla uproszczenia przejazdu pociągów wybudowano krótki odcinek toru łączący po linii prostej na stacji Rudnica oba kierunki. Oddany do użytku wraz z budową linii w 1912 roku okazały oddalony o około 100 metrów od trasy budynek stacyjny z zapleczem ekspedycyjno – ruchowym pozostał z boku, gdyż położony był przy nieczynnej linii sulęcińskiej. Dla obsługi ruchu pasażerskiego na stacji Rudnica zaadaptowano inny mały budynek wchodzący dawniej w skład zabudowań stacyjnych. Od strony zachodniej prywatną linię Kostrzyn n/Odrą – Rudnica (dalej do Gorzowa Wlkp.) budowano w trzech etapach od 1886 -1915 roku. Z Kostrzyna n/Odrą pociąg pokonywał dwukilometrowy odcinek magistralą nadodrzańską w kierunku południowym do stacji Chyżyno, skąd dalej skręcał pod kątem prostym na wschód. W Chyżynie do roku 1985 przybywający z obu kierunków podróżni przesiadali się do skomunikowanych pociągów, żeby dojechać do celu podróży. Ta stacja koordynująca przejazdy przez wiele lat w 1985 roku została zamknięta i wyburzona w 1991 roku. Pamiętają o niej tylko kolejarze emeryci i korzystający z niej w tamtych czasach podróżni. Wracając do historii budowy, w roku 1896 wybudowano odcinek torów Chyżyno – Słońsk, w 1906 dalej do Krzeszyc, po czym w 1915 roku połączono Krzeszące z Rudnicą. Stacje Słońsk i Krzeszyce w pewnych etapach budowy czasowo pełniły rolę stacji końcowych. Posiadały istniejące jeszcze w 1945 roku małe lokomotywownie oraz budynki przystosowane do obsługi podróżnych. Tory kolejowe prowadziły po terenach bogatych krajobrazowo. Pomiędzy Kostrzynem n/Odrą a Słońskiem na rozlewiskach Odry i Warty w 1977 roku na tzw. ‘’Basenie Słońskim’’ na powierzchni ok. 425 ha utworzono rezerwat ptasi z miejscami lęgowymi licznych, rzadkich ptaków błotnych i wodnych. Wypoczywa tu również ptactwo w czasie odlotów. Opisywaną jedno torową linię kolejową biegnącą po południowym nabrzeżu Warty ponosząc znaczne koszty utrzymywano do 1992 roku w dobrym stanie technicznym. Wynikało to z potrzeby wykorzystania jej w przypadku, gdyby z jakichkolwiek przyczyn ustał ruch pociągów na 2-torowej linii biegnącej po północnej stronie Warty, również łączącej Kostrzyn n/Odrą z Gorzowem Wlkp. przez Witnicę. W tym przypadku opisywana linia miała służyć przewozom gospodarczym i militarnym.

Wyżej wieża ciśnień i dawny budynek kolejowy w Lubniewicach dnia 05.08.1990.

Przedstawiony opis tej jedno torowej linii ukazuje bogatą historię jej budowy w kilku etapach na przełomie wieków od 1896 -1915 roku oraz jej odrodzenie i zmiany po 1945 roku. Oddanie linii do użytku po roku 1945, kapitalny remont torowiska (1985 – 1987), skrócenie czasu jazdy pociągów i remont lub budowa budynków stacyjnych (Rudnica przystanek osobowy, w Słońsku zaadoptowano budynek kolejowy na kasę biletową pod koniec lat 80 – tych, to ostatni ukłon władz kolejowych dla kursujących tu pociągów od końca XIX wieku do czasu wojny i przez okres powojenny. W latach 1985 – 1987, gruntownie przebudowano stację Krzeszyce, przenosząc rolę stacji Rudnica na jej miejsce. Pomimo wielkich nakładów finansowych włożonych w jej utrzymanie, ostatecznie została zamknięta dla ruchu w 1992 roku. Tak zwana restrukturyzacja i modernizacja oraz chaos panujący w PKP uczynił tą linię kolejową, przykładem przykrego świadectwa upadku kolei. Ta stracona w nieużytek linia kolejowa, jeszcze żywo przypomina o roli, jaka była jej przypisana. Zarośnięte torowiska, które już stopniowo są rozbierane, opuszczone budynki stacji pobudzają do zadumy i pytania, dlaczego nigdy nie pojadą tędy pociągi?. Ten trakt kolejowy musiał zniknąć z mapy sieci PKP, ponieważ nigdy nie będą na niej jeździły dochodowe Eurocity. Po upływie czasu zapomni się o niej, jak o linii Gorzów Wlkp. – Sulęcin, mimo że służyła przeciętnym ludziom, do czego od końca XIX wieku była powołana. Tak bardzo szkoda, że w pełni do końca sprawna została strącona w niebyt i zapomnienie.

Wyżej miejsce dawnego rozwidlenia odgałęzienia linii w stronę Rudnicy od toru Sulęcin – Międzyrzecz.

Galeria - Linia Zieleniec – Rudnica – Sulęcin

Zbąszynek, kolej i ja

Czyli podróż w sentymentalne klimaty

Miłosz Telesiński – Zbąszynek – 2021

Znajdziesz mnie tutaj