Skip to content
  1. Home
  2. /
  3. 3.0. Kolej w Zbąszynku
  4. /
  5. 3.13. Dworzec towarowy

3.13. Dworzec towarowy

W dniu 24.11.2025 przypada 100 lat od wjazdu pierwszego pociągu na nowo otwarty dworzec kolejowy w Zbąszynku. W pierwszej kolejności przekazano do użytku dworzec towarowy z dniem 24.11.1925. We wtorek o godzinie 00:25 na stację Zbąszynek wjechał pierwszy planowy pociąg od strony Świebodzina. Z kierunku Polski skład towarowy pojawił się o godzinie 3.13. Dyrekcja Kolei Wschodnich zorganizowała skromną uroczystość. W specjalnie przygotowanym dla władz i przedstawicieli prasy wagonie goście mieli okazję przejechać odcinek ze Szczańca do Zbąszynka po nowo dodanym odcinku toru, zakręcającym od głównego szlaku z Berlina do Poznania oddanego w dniu 26.06.1870 r. razem z pierwotną koleją Marchijsko Poznańską. Przedstawiciele władz, między innymi Radny Kolei Niemieckich Rostocki miał okazję opowiedzieć o budowie i powstawaniu nowego splotu torów. Ciężki kocioł lokomotywy pociągu specjalnego był opleciony przez jodłowe girlandy. Wszystkiemu towarzyszyła zieleń – kolor nadziei, wiążący się z nowym dworcem. W gałęzie wbito małe chorągiewki w barwach cesarskich Niemiec. Po obu stronach komina lokomotywy zwisały kolorowe wstążki, trzymane na końcach przez ubrane na biało dziewczęta, które prowadziły nadjeżdżający pociąg na nowo uruchomioną stację. Jednym z głównych punktów była prezentacja grupy torów, rampy do obsługi i załadunku bydła oraz budynki administracyjne. Symbolem Zbąszynka jest piękna architektonicznie wieża ciśnień. W dniu otwarcia, dworzec towarowy nie był zupełnie ukończony, co kontynuowano przez dalsze kilkanaście lat. Na pociągi pasażerskie trzeba było poczekać jeszcze 5 lat, dworzec osobowy oddano dopiero 14.08.1930 r.
Widok dworca towarowego w stronę nastawni Zk-14 i Zk-15 w dniu 26.02.2016.
26.02.2016
Świeżo oddany "dolny”, pierwotny poziom torowiska, górny jeszcze w budowie. W wyniku różnicy poziomów dworca towarowego  powstała „nowa” górka rozrządowa, łącząca bezpośrednio obie płaszczyzny grup torów. Dolną część oddano do użytku już 24.11.1925 roku, wybudowano ją na przestrzeni dwóch lat.
Plan z 1930 roku, nie zawiera jeszcze "trójkąta" do obracania parowozów, który wybudowano w dalszym etapie rozbudowy dworca. Brak peronu pierwszego, który oddano do użytku dopiero po 1940 roku. Budynek dworca osobowego również nie jest w docelowej postaci.
Powyższy plan ukazuje już "trójkąt" do obracania parowozów. Budynek dworca osobowego już w docelowej postaci. Widzimy planowany tor łączący grupę torów dworca osobowego z górną częścią towarowego, co doczekało się tylko częściowej realizacji, wykonano tylko filary wiaduktu. Peron trzeci na dworcu osobowym już czynny.
Na przełomie lat 1970/80 tych, stały tutaj nieczynne parowozy, pośród których niszczał unikalny Tp3-36, zabrany do remontu w 1986 roku celem ustawienia go jako pomnik.

Ujęty na planie z 1941 r. powstał w wyniku rozbudowy węzła razem z nową obrotnicą w ramach planu "OTTO", przy wprowadzeniu długich lokomotyw wojennych BR52 (Ty2). Budynek "pod zegarem" już jako pełni swoją funkcję docelową.

Zdjęcie z 1963 roku. Na pierwszym planie nastawnia dysponująca na dworcu towarowym ZKB. Dalej budynek nazywany "pod zegarem", wybudowany w latach 1943-44, gdy dworzec w dalszym etapie się rozbudowywał. Na jego piętrze była noclegownia dla drużyn pociągowych, natomiast na dole biura. Oddany w czasie wojny obiekt był wyposażony w schron. Na zdjęciu widać  tory w kształcie łuku otaczające budynek, stanowiące ramiona trójkąta do obracania parowozów.

Najbardziej wysunięte w kierunku południowo zachodnim dworca towarowego tory, były położone w kształcie trójkąta i służyły do zmiany kierunku jazdy parowozów. Na większości znaczących dworców, “trójkąty” towarzyszyły lokomotywownią, stanowiąc alternatywne zabezpieczenia na wypadek, gdyby obrotnica położona bezpośrednio przy parowozowni uległa awarii. Zdarzało się również, że zimą obrotnica zamarzła a “trójkąt” z uwagi na prostą budowę pozostawał wciąż niezawodnym. Na wierzchołku trójkąta, miejscu najdalej położonym od torów rozrządowych w stronę wioski Chlastawa usytuowany był rozjazd, dzięki któremu przekierowywano parowozy na inny tor, pomiędzy dwoma ramionami układu torów, „trójkąta”. Koniec rozjazdu z mechanizmem śrubowym, korbą był zabezpieczony kozłem oporowym.  Na przełomie lat 1970/80 tych, stały tutaj nieczynne parowozy, pośród których niszczał unikatowy Tp3-36, zabrany do remontu w 1986 roku celem ustawienia go jako pomnik, obok peronów. w 2000 roku po trójkącie pozostał już tylko nasyp.

Podczas wojny, pomiędzy „ramionami” „trójkąta”, wkomponowano okazały duży budynek dla służby ruchu, gdzie znajdowała się noclegownia dla drużyn pociągowych oraz pomieszczenia administracji kolejowej. Noclegownię oraz biura, przeniesiono tu z budynku znajdującego się przy obecnej ulicy kolejowej, który okazał się zbyt  małym i nie mógł już pełnić swojej pierwotnie założonej  funkcji. W nowym budynku po wojnie był Oddział Drogowy, który poza pracami torowymi, prowadził sprawy mieszkaniowe. Gdy z czasem rozdzielono służby i znaleziono dla nich oddzielne lokalizacje, na piętrze utworzono biura finansowe i noclegownię dla maszynistów, która pozostała w tym samym budynku co przed 1945 r.. Do 1945 r. noclegownia drużyn parowozowych znajdowała się w piętrowym budynku na terenie lokomotywowni za czołową południowo zachodnią częścią hali, w którym parter od początku był przeznaczony na biura.

Dopiero w połowie lat 80 tych roku przeniesiono tutaj biura oraz noclegownię dla konduktorów. A więc w budynku przy dzisiejszej ulicy Kolejowej, w miejscu, gdzie tuż po otwarciu dworca w 1925 roku odpoczywali maszyniści i konduktorzy, w czasie  P.K.P. przez blisko 40 lat znajdowała się noclegownia i biura wyłącznie drużyn konduktorskich. 

Na początku lat 90 tych, biura przeniesiono do pomieszczeń na peronie drugim. Noclegownię dla obu służb ostatecznie zlikwidowano w 1997 roku, a dla konduktorów oddano na ten cel pokoje socjalnie, adoptując lokale po biurach stacyjnych znajdujących się od samego początku w długim budynku na peronie drugim, który w pierwotnej roli po oddaniu dworca, był niezbędnym do odprawy podróżnych.

Galerie: Dworzec towarowy.

Galeria: Teren ekspedycji, nastawnie. Wieża ciśnień i rozdzielnia prądu. Dworzec rozrządowy.

Galeria: Wiadukt łączący “dolną” część dworca z “górną” wymieniony w 2019 roku.

Galeria: Trójkąt do obracania parowozów i okolice nastawni ZK-15.

sentymentalny.com

Zbąszynek, kolej i ja

Czyli podróż w sentymentalne klimaty

Miłosz Telesiński – Zbąszynek – 2021

Znajdziesz mnie tutaj