4.2. Tor Gubiński

Nieczynny odcinek toru Babimost – Zbąszyń kolei Marchijsko – Poznańskiej.

Tak jak po północnej stronie Zbąszynka, tak po południowej, powstanie Zbąszynka wpłynęło na przerwanie traktu kolejowego Zbąszyń – Babimost. Długość całego odcinka 12,23 kilometra, natomiast jego pozostawiona w niepamięć część ma długość 9.3 kilometra. Odległość od stacji Zbąszyń do punktu granicznego z 1920 roku była równa 4.9 km. Od punktu granicznego do stacji Babimost, tor miał długość 7.34 km.

1930_tor_gubinski
Jadąc z Babimostu do Zbąszynka, po minięciu trzech kilometrów, pociąg wyraźnie zakręca w stronę Zbąszynka, pozostawiając po prawej stronie zapomniany trakt do Zbąszynia. Na rozstaju dróg jeszcze przed wybudowaniem toru prowadzącego od 1923 roku do Zbąszynka, po prawej stronie nieczynnego już odcinka, znajdował się posterunek z cegły o nazwie Posemuckel, który służył Niemcom na pewno długo (chyba od 1899 roku ) gdy wybudowano drugi tor a szlak kolejowy był już pod opieką bogatszego właściciela i obiekty drewniane przebudowano na ceglaste. Dowodem że w tym miejscu od początku tej kolei istniał posterunek, jest to że ruch jednotorowy jaki do 1899 roku miął tutaj miejsce wymagał posterunku odstępowego na prawie 15 kilometrowej drodze pomiędzy Babimostem a Zbąszyniem, w celu zwiększenia jego przepustowości. W 1915 roku pociąg pokonywał tą drogę w 14,5 minuty. Dominująca rola nastawni przypadła na lata 1923 – 1927, gdy tak połączenie do Zbąszynka jak i w stronę Zbąszynia było bardzo ważne. Wtedy dawna nastawnia znajdująca się przy pierwotnym dwu torowym szlaku dawnej kolei Marchijsko Poznańskiej przejęła rolę posterunku odgałęźnego (Posemuckel) kontrolującego ruch pociągów w kierunku Zbąszynia jak i nowo powstałego dworca granicznego w Zbąszynku. Planowy ruch pociągów na odcinku Babimost – Zbąszyń odbywał się do 1930 roku, zanim oddany w 1923 roku krótki odcinek toru prowadzący do Zbąszynka przekierował ostatecznie wszystkie pociągi osobowe.  Stary tor do Zbąszynia okazał się potrzebnym jedynie stronie niemieckiej, co miało ścisły związek z eksploatacją rampy Rossenbergów, figurującej an mapach jako ładowni „Nowa Wieś”. Tor bocznicowy w kierunku granicy Państwa miał długość 5.25 kilometra. Odległość pomiędzy wjazdem na ładownie a granica terytorialną z Polską wynosiła 1700 metrów. Warto tu zaznaczyć, że tor łączący miejsce rozwidlenia z nowo powstałym Zbąszynkiem był zawsze jedno torowym, mimo że miejsce pod jego budowę było przygotowane. Przyczyną powyższego był kryzys Niemiecki oraz przejęcie dominującej ilości połączeń przez linię Zbąszynek – Frankfurt.


baner_tor_gubinski_a

Warto przypomnieć ze data budowy kolei Marchijsko Poznańskiej to 26.06.1870. Tuż za wspomnianym obiektem, po lewej stronie starego toru znajduje się budynek mieszkalny, należący do kolei,  gdzie tak jak dzisiaj, przypuszczalnie kiedyś mieszkali kolejarze. Lekkie przeróbki tego domku wykonano w latach sześćdziesiątych z cegieł pochodzących z posterunku przejazdowego o którym pisze wyżej.

nasyp_gubinski_02
nasyp_gubinski_01

Wyżej po lewej Jedyny zachowany budynek położony przy dawnym trakcie, na rozstaju starego toru z 1870 roku do Zbąszynia i nowego z 1923 roku prowadzącego do Zbąszynka. Obok podczas „inspekcji”  w 2008 roku, zapomnianego żelaznego szlaku w poszukiwaniach obiektów, których tajemnice ujawnię w dalszych opisach.

Wyżej po lewej Jedyny zachowany nasyp do Zbąszynia, nie czynny od 1930 roku, w lewo do Zbąszynka, powstały w 1925 roku. Od tego miejsca (Podmokle Wielkie – Gros Posemukel) w stronę Zbąszynka nigdy nie było podwójnego toru. Po prawej widoczny przepust na starej części toru (wybudowanym w 1870 roku), z rozebranym już jednym torem i połączonym na stałe z odcinkiem do Zbąszynka. Do 1935 roku, dalsza droga od przepustu, prosto do Zbąszynia, była używana jako szlak dwu torowy.


baner_opis_kolei_march_

W 1920 roku powstała rampa Rosenbergów, utworzona tuż przy granicy z Polską służąca okolicznym wioską, głównie Nowej Wsi oraz Kosieczynowi.
Żeby wjechać na teren ładowni trzeba było przekroczyć wysoką bramę. Dnia 24.11.1925 otwarto ostatecznie odciek Zbąszynek – Babimost, co nie wpłynęło specjalnie na decydującą rolę tego miejsca, gdyż dopiero po dwóch latach, dnia 31 stycznia 1927 roku zamknięto ładownie „Nowa Wieś”. Tor bocznicowy o długości 5.25 kilometra po stronie Niemieckiej istniał do roku 1932 roku, podczas gdy Polska go  nie potrzebowała tuż po przecięciu linią granicą. Bocznicę do ładowni „Nowa Wieś”, rozebrano na podstawie zarządzenia z dnia 19.IV.1932 roku.

Niżej mapki z różnego okresu czasu przybliżające wizję opisywanego zagadnienia

1880_tor_gubinski1880
1920_tor_gubinski1920
1922_tor_gubinski1922
1936_tor_gubinski1936
1940_tor_gubinski1938

W miejscu gdzie stary tor stopniowo odchodzi od nowego, po jego prawej stronie Niemcy wybudowali budynek (posesję), służący jako mieszkania pracownikom straży granicznej. Posterunek graniczny był położony dalej w stronę Zbąszynia po prawej stronie toru jadąc z Babimostu. Tajemniczym był również słupek wkopany z kamienia na wysokości, gdzie się kończy rampa – ładownia Rosenbergów, po prawej stronie jadąc z Babimostu. Słupek ten oznaczał punkt graniczny, na końcu terytorium Niemieckiego, służący dla maszynistów parowozów jako znak miejsca technicznego postoju, gdzie funkcjonariusze graniczni opuszczali pociąg  w celu przejścia do swego posterunku, lub do jadącego z przeciwka innego pociągu w celu konwoju, kontroli dokumentów do niemieckiej stacji granicznej Babimost. Jak wspomniano mieli obok wkopanego słupka swój posterunek. Napisy na słupku nie przypominają niczym formatu liczb, które można skojarzyć ze słupkami kilometrowymi położonymi wzdłuż całego traktu. Okazało się, że tak jak dla Niemów również po wojnie dominującą rolę dawnej kolei Marchijsko Poznańskiej przejęła trasa do Frankfurt. Z biegiem czasu będę doskonalił opisy zapomnianych miejsc, pozwalając tak odwiedzającym mą stroną jak i sobie przywrócić wizję lat, gdy jeszcze cała kolej była bardzo ludziom potrzebna.

Niżej mamy rozkłady jazdy pociągów odcinka Guben – Zbąszyń Kolei Marchijsko Poznańskiej, gdy ruch odbywał się bez pośrednictwa Zbąszynka.

1893_zbaszyn_guben1893
zbaszyn_guben_3_tory_19351929
Mapka po lewej z 1893 roku przedstawia połączenia ze stacji Zbąszyń w kierunku Międzyrzecza, Frankfurtu i Guben, gdy wszystkie szlaki były jednotorowymi. Dopiero w 1899 położono drugi tor w kierunku Guben, a do Frankfurtu szlak uzupełniono drugim torem w 1898 roku.

Po prawej stronie mapka z 1929 roku, gdy Zbąszynek był jeszcze budowany, a stary tor do Frankfurtu miał jeszcze pierwotną postać. Połączenie ze Zbąszynia do Międzyrzecza odbywało się poprzez stację Kosieczyn. Zbąszyń komunikację kolejową z Międzyrzeczem utracił w 1920 roku, a od 1930 Międzyrzecz łączył się ze Zbąszynkiem jak do dzisiaj.

Druga „gałąź” – fragment zapomnianego traktu Kolei Marchijsko Poznańskiej Frankfurt – Zbąszyń, jest przedmiotem wyjaśnień na dalszych stronach

Szczegóły starego toru „Berlińskiego” są opisane w innym rozdziale.

Dalsze części w budowie